GBF/SDS Rehberi: İhracat ve İthalatta Güvenlik Bilgi Formu Kim Hazırlar, Hangi Dilde Olmalı?
Kimyasal madde veya karışım satan her firmanın er ya da geç karşılaştığı belge Güvenlik Bilgi Formu'dur (GBF; uluslararası adıyla SDS – Safety Data Sheet). Yurt içinde satış yapan bir üretici, ürününü Avrupa'ya ihraç eden bir firma ya da yurt dışından kimyasal getiren bir ithalatçı için GBF hem yasal bir zorunluluk hem de tedarik zincirindeki güvenin temel taşıdır. Bu yazıda Türkiye'deki temel kuralları ve ihracatta dil konusunu sade bir dille özetliyoruz.
Türkiye'de GBF hangi mevzuata dayanır?
Türkiye'de GBF yükümlülüğü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yürüttüğü Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik ile (kısaca KKDİK) düzenlenir. Yönetmelik 23 Haziran 2017 tarihli ve 30105 sayılı Resmî Gazete'de (1. mükerrer) yayımlanmış, son olarak 23 Aralık 2023 tarihli ve 32408 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle güncellenmiştir. GBF'ye ilişkin temel kurallar yönetmeliğin 27. maddesinde ("Güvenlik bilgi formu için gerekenler"), formun içeriğine ilişkin esaslar ise Ek-2'de yer alır.
GBF hangi durumlarda verilmek zorunda?
KKDİK'in 27. maddesine göre tedarikçi, aşağıdaki durumlarda alıcıya GBF vermekle yükümlüdür:
Madde veya karışım, zararlı olarak sınıflandırılma kriterlerini karşılıyorsa,
Madde PBT (kalıcı, biyobirikimli ve toksik) veya vPvB (çok kalıcı ve çok biyobirikimli) özellik taşıyorsa,
Madde, yönetmeliğin 49. maddesi uyarınca oluşturulan listeye alınmışsa.
Zararlı olarak sınıflandırılmayan bazı karışımlarda da, içerdiği belirli maddeler yönetmelikte belirtilen konsantrasyon eşiklerini aşıyorsa, alıcı talep ettiğinde GBF verilmesi gerekir.
GBF'yi kim hazırlar?
KKDİK'e göre GBF, Ek-2'ye uygun olarak ve Ek-18'e göre belgelendirilmiş bir Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) tarafından hazırlanır. Bu nedenle yurt dışındaki üreticiden gelen bir SDS'in yalnızca Türkçeye çevrilmesi tek başına yeterli olmaz; formun Türk mevzuatına göre belgeli bir KDU tarafından hazırlanması gerekir.
Bu nokta özellikle kimya firmalarına tercüme hizmeti veren bürolar ve ithalat süreçlerini yürüten gümrük müşavirlikleri için önemlidir: dil çevirisi ile mevzuata uygun GBF hazırlığı birbirinden farklı işlerdir ve birlikte planlandığında müşteriye en sağlıklı sonuç sunulur.
Dil, ücret ve güncelleme kuralları
Dil: Türkiye'de piyasaya arz edilen ürünler için GBF Türkçe olarak sağlanır.
Ücret ve biçim: GBF alıcıya ücretsiz olarak, yazılı veya elektronik ortamda verilir.
Güncelleme: Ürünün zararlarına ilişkin yeni bir bilgi edinildiğinde, bir izin verildiğinde veya reddedildiğinde ya da bir kısıtlama getirildiğinde GBF gecikmeden güncellenir.
Eski alıcılar: Güncellenen form, önceki 12 ay içinde ürünün tedarik edildiği tüm alıcılara ücretsiz olarak iletilir.
Tarih ve kayıt numarası: Form tarihlenir; kayıt sonrasında yapılan güncellemelerde kayıt numarası da yer alır.
Formun içeriği; zararların tanımlanması, bileşim, ilk yardım, elleçleme ve depolama, maruz kalma kontrolleri, fiziksel ve kimyasal özellikler, toksikolojik ve ekolojik bilgiler, bertaraf, taşımacılık ve mevzuat bilgileri gibi başlıkları kapsar.
İhracatta hedef ülke dilinde SDS
Ürününüzü Avrupa Birliği'ne ihraç ediyorsanız AB'nin 1907/2006 sayılı REACH Tüzüğü geçerlidir. Avrupa Kimyasallar Ajansı'nın (ECHA) SDS rehberine göre SDS, içeriği ve formatı REACH Ek II'de tanımlanan, uluslararası kabul görmüş 16 bölümlük bir yapıdadır ve ürünün piyasaya arz edildiği üye devletin (veya devletlerin) resmî dilinde sağlanmalıdır. Örneğin aynı ürünü iki farklı AB ülkesine satıyorsanız, her iki ülkenin resmî dilinde SDS hazırlamanız gerekir. Yine ECHA rehberine göre SDS, ürün ilk kez tedarik edildiğinde, en geç o anda ve ücretsiz olarak verilmelidir.
AB dışındaki pazarlarda kurallar ülkeden ülkeye değişir. Bu nedenle ihracat öncesinde hedef ülkenin GBF/SDS mevzuatının ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
Firmalar için kısa kontrol listesi
Ürünleriniz zararlı sınıflandırma kriterlerini karşılıyor mu, güncel bir sınıflandırma yapıldı mı?
Türkiye'de kullandığınız GBF'ler belgeli bir KDU tarafından hazırlandı mı?
İthal ettiğiniz ürünlerin tedarikçi SDS'leri Türk mevzuatına uygun Türkçe GBF'ye dönüştürüldü mü?
İhraç ettiğiniz her ülke için SDS, o ülkenin resmî dilinde mi?
Son 12 ayda ürün verdiğiniz müşterilere güncel GBF'ler iletildi mi?
Altın Kimya ile GBF/SDS desteği
Altın Kimya Kozmetik olarak, Yük. Kimya Mühendisi ve Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) Esat Sinan ALTIN ile KKDİK'e uygun Türkçe GBF hazırlama, ithal ürünlerin SDS'lerinin Türk mevzuatına uyarlanması ve ihracat için SDS süreçlerinde destek veriyoruz. Kimya üreticileri, ithalatçılar, tercüme büroları ve gümrük müşavirlikleriyle iş birliğine açığız.
İletişim: altinchem@gmail.com | 0536 779 32 72
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Güncel ve bağlayıcı metin için Resmî Gazete'de yayımlanan mevzuatı ve ilgili kurumların duyurularını esas alınız.
Yorumlar